Επιστήθιος σταυρός-λειψανοθήκη

Σταυρός με ελαφρά πεπλατυσμένα τα άκρα των κεραιών. Στην πρόσθια όψη ο άγιος Γεώργιος δεόμενος. Το ωοειδές πρόσωπο του αγίου περιβάλλεται από φωτοστέφανο. Τα χαρακτηριστικά αποδίδονται συνοπτικά με οριζόντιες και κάθετες εγχαράξεις. Το ένδυμά του κοσμείται στο επάνω τμήμα με λοξές εγχάρακτες γραμμές, ενώ στο κάτω, κατά μήκος στο κέντρο, ταινία με διασταυρούμενες γραμμές που σχηματίζουν ρόμβους, πλαισιώνεται από κάθετες γραμμές που υποδηλώνουν πτυχώσεις.

Στην άλλη πλάκα εικονίζεται η Θεοτόκος με τον Χριστό, δεομένη στον τύπο της Νικοποιού. Η παράσταση είναι εντελώς σχηματοποιημένη και το θέμα αποδίδεται με ελάχιστες γραμμές. Η Παναγία έχει ωοειδές πρόσωπο με αιχμηρό πηγούνι, τα μάτια δηλώνονται με στιγμές, τα φρύδια ενώνονται με τη μύτη σχηματίζοντας ένα Υ, το στόμα δεν δηλώνεται, ο φωτοστέφανος φέρει σειρά στιγμών. Επάνω στο σχεδόν αδιακόσμητο ένδυμα εικονίζεται ο Χριστός, επίσης με ελάχιστες γραμμές.

Οι σταυροί-λειψανοθήκες παράγονταν μαζικά από το τέλος του 10ου έως και το 12ο αιώνα. Δεδομένου ότι έχουν βρεθεί σε όλη την επικράτεια της Βυζαντινής αυτοκρατορίας, είναι λογικό να υποθέσουμε ότι τα εργαστήρια παραγωγής τους ήταν επίσης διάσπαρτα σε όλη την αυτοκρατορία (Μυστήριον Μέγα 2002, σ. 134). Χρησιμοποιούνταν ως φυλακτά, κατά μία άποψη κυρίως από τους στρατιώτες του Βυζαντινού στρατού, και για το λόγο αυτό είχαν ευρεία διάδοση. Το εσωτερικό τους περιείχε λείψανα αγίων ή κομμάτι του Τίμιου Ξύλου, ενώ στην εξωτερική τους επιφάνεια έφεραν εγχάρακτες (ή και ανάγλυφες) παραστάσεις αγίων στη μία πλευρά και της Θεοτόκου στην άλλη.

Eρση Μπρούσκαρη