Μελανόμορφη μικρογραφική κύλικα

Μελανόμορφη μικρογραφική χειλεωτή κύλικα Αττικού εργαστηρίου.

Το νεύον προς τα έξω χείλος τον αγγείου χωρίζεται από το κυρίως σώμα με προεξέχουσα νεύρωση. Εσωτερικά το αγγείο φέρει λαμπρό μελανό γάνωμα. Εξωτερικά πορτοκαλέρυθρο γάνωμα καλύπτει το χείλος και τη μεγαλύτερη επιφάνεια τον σώματος. Μελαμβαφείς ταινίες εναλλάσσονται στο κατώτερο τμήμα του σώματος και στο κωνικό πόδι. Το χείλος του αγγείου και η μετάβαση  από το σώμα στο χείλος τονίζονται από μία λεπτή μελανή ταινία.

Η κύρια διακόσμηση βρίσκεται στην εξωτερική επιφάνεια κάτω από το χείλος. Στη μία όψη του αγγείου κριός προς τα δεξιά, στην κοιλιά του οποίου είναι προσδεδεμένη ανδρική γενειοφόρος μορφή. Πρόκειται για τη σκηνή της φυγής τον Οδυσσέα από τη σπηλιά του γίγαντα Πολύφημού, γνωστή από τη ραψωδία ι της Οδύσσειας.

Οι μορφές προβάλλουν μελανές στο ανοιχτόχρωμο βάθος. Οι ανατομικές λεπτομέρειες του ανδρικού σώματος και του ζώου έχουν αποδοθεί με εγχαράξεις. Ερυθρό επίθετο χρώμα έχει χρησιμοποιηθεί στο λαιμό του ζώου, στην κόμη και στο γένειο του άνδρα. Με βαθύτερο ερυθρό, σχεδόν ιώδες, εξίτηλο χρώμα δηλώνονται τα κέρατα του ζώου και οι τρεις ιμάντες που συγκρατούν τον ήρωα προσδεδεμένο στην κοιλιά του ζώου.

Στην ανώτερη εδαφόχρωμη ζώνη του σώματος τον αγγείου διατηρούνται και στις δύο όψεις ακατάληπτες επιγραφές, dipinti. Στις μικρογραφικές κύλικες απαντούν συχνά επιγραφές χωρίς νόημα με ρόλο καθαρά διακοσμητικό.

Στην ίδια ζώνη τις λαβές πλαισιώνουν συμμετρικά πολύφυλλα ανθέμια, που φύονται από σιγμοειδείς μίσχους παν καταλήγουν σε διπλές έλικες. Και εδώ έχει χρησιμοποιηθεί ερυθρό επίθετο χρώμα στον τονισμό του οφθαλμού των ανθεμίων.

Στην αττική αγγειογραφία απαντά απεικόνιση σκηνών από τα Ομηρικά έπη. Το θέμα της διαφυγής του Οδυσσέα από τη σπηλιά του Πολύφημου που απεικονίζεται στο αγγείο του Μουσείου Κανελλοπούλου συναντάται και σε άλλες κύλικες, όπως αυτή του Μουσείου του Toledo, η οποία είναι διακοσμημένη επίσης με τον τρόπο τοy μικρογραφικού ρυθμού, και στο μελανόμορφο κιονωτό κρατήρα τον Μουσείου της Καρλσρούης, που αποδίδεται στο Ζωγράφο της Σαπφούς, βρέθηκε στην Καλαβρία και χρονολογείται στα τέλη του 6ου αι. π.Χ. Το αγγείο του Μουσείου Κανελλοπούλου, αν και δεν έχει αποδοθεί σε συγκεκριμένο ζωγράφο, είναι έργο προικισμένου καλλιτέχνη.

Οι κύλικες αποτελούσαν το κυριότερο αγγείο πόσεως των αρχαίων. Υπήρχαν πολλά είδη κυλίκων που κατηγοριοποιήθηκαν από τους ερευνητές ανάλογα με το σχήμα ή τη διακόσμησή τους. Οι μικρογραφικές παραστάσεις πάνω στις αττικές κύλικες συνηθίζονται από τα μέσα του 6ον αι. π.Χ.

Ν. Σαραγά