Χάλκινος λέβης

Στη στεφάνη επιγραφή με γράμματα στικτά από κτυπήματα αιχμηρού εργαλείου. Στο σχεδόν επίπεδο ώμο και σε επαφή με τη στεφάνη τέσσερις σταυροειδώς διατεταγμένες συνάφειες με τη μορφή ζευγών πλαγιαστών ημιπηνίων, ενωμένων κατά κορυφήν. Οι παρυφές των ημιδισκαρίων κοσμούνται με σειρά ανάγλυφων στιγμών, ενώ η επιφάνεια έδρασής τους είναι επίπεδη και πλαισιώνει επιμήκη κοίλανση προς διευκόλυνση της μολυβδοχόησης. Το ένα ζεύγος των συναφειών χρησιμεύει για την υποδοχή των άκρων των κινητών ελλειψοειδών λαβών, ενώ το άλλο έχει τοποθετηθεί σταυροειδώς για καθαρώς διακοσμητικούς σκοπούς, για την οπτική εξισορρόπηση των δυνάμεων. Το τετράγωνης διατομής στέλεχος στο άνω οριζόντιο τμήμα των λαβών εισέχει σχηματίζοντας καμπύλη, της οποίας τα άκρα ορίζονται από δύο έντονα προεξέχουσες ροδέλλες, πλαισιούμενες από ζεύγος λεπτών αναγλύφων δακτυλίων. Κατά την εύρεση τον αγγείου ένας χάλκινος ταινιόσχημος δακτύλιος, πάχ. 0,15  εκ. και ίδιων διαστάσεων με τη στεφάνη, την εκάλυπτε και προστάτευε την επιγραφή, η οποία σώθηκε σε άριστη κατάσταση: ΑΘΕΝΑΙΟΙ ΑΘΛΑ ΕΠΙ ΤΟΙΣ ΕΝ ΤΟΙ ΠΟΛΕΜΟΙ. Οι Αθηναίοι [έδωσαν] τα βραβεία [στους αγώνες] προς τιμήν των πεσόντων στον πόλεμο.

Είναι γραμμένη σε αττικό αλφάβητο της περιόδου από τους Περσικούς πολέμους ως τα μέσα του 5ου αι.π.Χ. 0 Αmandry την τοποθετεί στην αρχή τον διαστήματος αυτού, δηλαδή στα 480 π.Χ. Τα δύο γνωστά αγγεία, που φέρουν την ίδια επιγραφή, επίσης με στικτά γράμματα, δηλ. ο λέβης από τους Αμπελοκήπους των Αθηνών και η υδρία από το Καραμπουρνάκι της  Θεσσαλονίκης, χρονολογούνται από τον ίδιο ερευνητή στα 465 και 450 π.Χ. αντίστοιχα. Ύστερα από διεξοδική ανάλυση των αρχαίων πηγών και σχετικών επιγραφών και από το γεγονός ότι ο λέβης του Μουσείου Κανελλοπούλου βρέθηκε σε τάφο στο Μαραθώνα, ο καθηγητής Amandry κατέληξε στο συμπέρασμα ότι ο επιτάφιος αγών, για τον οποίο γίνεται λόγος στην επιγραφή και των τριών αυτών μεγάλων αγγείων – άθλων, διεξαγόταν στο Μαραθώνα. Πρόκειται για τους αθλητικούς αγώνες στα Ηράκλεια του Μαραθώνα, σπουδαία εορτή, που συγκαταλεγόταν μεταξύ των πέντε μεγάλων πεντετηρικών των Αθηνών. Ως προς τους αθλητικούς αγώνες, με τους οποίους η πόλη των Αθηνών τιμούσε τους 192 νεκρούς της στο πεδίο της μάχης, αυτών η φήμη συγκρινόταν με εκείνη των μεγάλων Πανελληνίων.

Α. Ανδρειωμένου