Ο αρχάγγελος Μιχαήλ

Εικονίδιο σε χρώμα ανοιχτό πράσινο, που αποτελείται από έξι συνανήκοντα τεμάχια που έχουν συγκολληθεί. Είναι σπασμένο στις τρεις πλευρές του και μόνο η επάνω διατηρείται ακέραιη, όπου και διασώζεται στενό, ελαφρώς εξέχον πλαίσιο. Ίχνη του πλαισίου διακρίνονται επίσης στην κάτω και στη δεξιά πλευρά. Η πίσω πλευρά του εικονιδίου είναι καλά λειασμένη.

Η μορφή του ολόσωμου αρχαγγέλου Μιχαήλ είναι λαξευμένη σε χαμηλό ανάγλυφο, το οποίο έχει υποστεί διαβρώσεις στο πρόσωπο, στα άκρα, σε ορισμένα σημεία του ενδύματος και των φτερών. Ο άγγελος εικονίζεται ελαφρά στραμμένος προς τα δεξιά του, με τα χέρια απλωμένα σε στάση δέησης, και πατεί σε λοξότμητο υποπόδιο. Φορεί αυτοκρατορική στολή -μακρύ χιτώνα (σκαραμάγκιον), σάκκο και λώρο-, όπως συνηθίζεται κατά τη μεσοβυζαντινή και την υστεροβυζαντινή περίοδο. Πίσω από την αριστερή φτερούγα του, στη δεξιά πλευρά του εικονιδίου, κιονίσκος με κιονόκρανο σε σχήμα κουκουναριού παραπέμπει στους πλευρικούς κίονες των εικονιδίων από στεατίτη που στηρίζουν τόξα.

Η στάση του αρχαγγέλου, αλλά κυρίως το γεγονός ότι δεν διακρίνονται ίχνη πλαισίου στην αριστερή πλευρά του εικονιδίου σε αντιστοιχία με τη δεξιά, υποδηλώνουν ότι η αρχική παράσταση μάλλον δεν περιελάμβανε μόνο τον Μιχαήλ, αλλά ήταν σύνθετη, ανάλογη με του εικονιδίου στο Μουσείο του Λούβρου, όπου οι δύο αρχάγγελοι, επίσης με αυτοκρατορική στολή, πλαισιώνουν την Ετοιμασία του Θρόνου. Και αυτό, παρά το γεγονός ότι ο αρχάγγελος Μιχαήλ, σε όμοια ακριβώς στάση και με όμοια ενδυμασία, παριστάνεται σε εικονίδιο από στεατίτη που ανήκε κάποτε στη Συλλογή Kouchakij της Νέας Υόρκης και χρονολογείται πιθανώς στο 13ο αιώνα. Η εκπληκτική ομοιότητα που παρουσιάζουν τα δύο εικονίδια, τόσο ως προς τις εικονογραφικές λεπτομέρειες, όσο και ως προς την τεχνική εκτέλεσης, δεν αφήνει αμφιβολία ότι πρόκειται για έργα του ίδιου εργαστηρίου.

Ευγενία Χαλκιά