Ο άγιος Κωνσταντίνος

Κάμπος χρυσός, ο οποίος επεκτείνεται και στο κάτω μέρος της εικόνας και πλαισιώνεται από στενή ερυθρή ταινία. Ο άγιος εικονίζεται όρθιος, μέχρι την αρχή των μηρών, μετωπικός. Με το δεξιό χέρι κρατεί προ του στήθους λεπτό ξύλινο σταυρό με δύο ο­ριζόντιες κεραίες και χρυσό σκήπτρο με το κατεβασμένο αριστερό. Έχει πλούσια αλλά κοντά σγουρά μαλλιά και κοντό στρογγυλεμένο γένειο. Φορεί με­γάλο διάλιθο στέμμα με λογχοειδείς απολήξεις και πλούσια ενδυμασία βυζαντινού αυτοκράτορος, όπως την φαντάζονταν οι κρητικοί ζωγράφοι του 16ου-17ου αιώνα: ανοικτέρυθρο κλειστό σάκκο με χρυσοΰφαντες διάλιθες παρυφές στον λαιμό -όπου εί­ναι τόσο φαρδιά ώστε σχηματίζει μανιάκη- και στα μανίκια, χρυσοΰφαντο διάλιθο λώρο και πορφυρό μανδύα με χρυσοκέντητο δικέφαλο αετό. Ο μανδύας καλύπτει το μεγαλύτερο μέρος της αριστερής πλευ­ράς του στήθους και πέφτει πίσω. Η δεξιά του άκρη ανασύρεται και συγκρατείται από την καμπή του δε­ξιού αγκώνα του αγίου.

Ο προπλασμός των γυμνών μερών είναι λαδοπρά­σινος και τα μικρής εκτάσεως σαρκώματα ωχρορόδι­να. Παρ’ όλη τη μεγάλη χρωματική διαφορά, το πέρα­σμα από τις σκιασμένες στις φωτισμένες επιφάνειες γίνεται απαλά, χωρίς έντονες διαβαθμίσεις. Λίγες λε­πτές ωχρόλευκες ψιμμυθιές τονίζουν τα προεξέχοντα σημεία. Οι λίγες φωτισμένες επιφάνειες του προσώπου, σε συνδυασμό με το βαθυστόχαστο βλέμμα, συντείνουν στην έκφραση πνευματικότητας της μορφής.
Ως προς την αμφίεση, το στέμμα και τους χρωμα­τισμούς, η εικόνα είναι σχεδόν πανομοιότυπη με δύο εικόνες στο Βυζαντινό Μουσείο Αθηνών, στις ο­ποίες παριστάνονται οι άγιοι Κωνσταντίνος και Ελέ­νη, ολόσωμοι (Αχειμάστου-Ποταμιάνου 1998, σ. 254-255, αριθ. 83). Διαφορά υπάρχει ως προς τη θέ­ση του αριστερού χεριού του αγίου, που σε εκείνες είναι εκτεταμένο και κρατεί τον σταυρό μαζί με την αγία Ελένη, ενώ με το δεξιό κρατεί το σκήπτρο. Η πρώτη, με αριθ. Τ. 1862, φέρει την υπογραφή τον Βίκτωρος. Η άλλη, με αριθ. Τ. 2642, έχει μεταγενέ­στερη επίθετη υπογραφή του Βίκτωρος πάλι, η ο­ποία όμως κατά πάσα πιθανότητα επαναλαμβάνει την αρχική που είχε εκπέσει. Δεν είναι απίθανο δημιουργός του εικονογραφικού αυτού τύπου να υ­πήρξε ο ίδιος ο Βίκτωρ. Η φειδώ πάντως στη χρήση των ψιμμυθιών θα τοποθετούσε τη συγκεκριμένη ει­κόνα προς τα μέσα του 17ου αιώνα.

Κ. Σκαμπαβίας